Đoản-khúc – Viết cho nhạc-phẩm ‘Con Đường Xưa Em Đi’, nhạc-phẩm bất chợt bị cấm phổ biến nơi quê nhà.. (và những bài viết được nhận, …)

‘Con đường xưa em đi, mộng mơ ngát xuân thì… nỡ lòng ai ..cấm đi ..!?’

Tuần qua, xôn xao tin nhạc phẩm ‘Con Đường Xưa Em Đi’,  chợt là 1 trong 5 ca-khúc sáng tác trước năm 1975 được lệnh ‘tạm dừng phổ biến, tạm dừng lưu hành’ trong nước.
Nhìn tuyết rơi đầy lối, tuyết phủ ngập đường.. trắng xóa xa xăm.. lòng lại se sẽ, thầm hỏi…

‘Bao đường xưa em ghi, …vào tâm-trí linh-hồn, …hỏi làm sao xóa đi … ?!’

… Ngày xa quê hương, vì tuổi còn nhỏ, nên chỉ được phép lẩn quẩn vài con đường quen thuộc quanh nhà, như: Đường đi đến Nhà thờ, ngang tiệm cho mướn sách. Đường dẫn đến trường Nữ tiểu học, ngõ tắt đến Dòng tu các Sơ để học đàn. Tiệm tạp-hóa Thanh Vân, dẫn ngang qua nhà bán cá lia thia.
Vậy thôi. Đã nghe bình an, đã vui lắm rồi !!

Thời gian đầu, vừa đặt chân nơi xứ người, tuổi thơ còn vương vấn, chưa quen thay đổi lớn… tối tối nằm bên gối, rấm rứt khóc nho nhỏ …Đêm đêm mơ màng! hình ảnh chập chờn.
Đôi lúc.. thấy mình đang chơi banh chuyền với nhỏ Lý..
Đôi lúc, lại thấy đang quỳ gối, cùng hai ba đứa bạn, vang tiếng lần hạt nơi tượng đài Đức-Mẹ sau thánh lễ chiều … Thấy.. thấy nhiều, nhiều lắm, từng đêm …

Nỗi buồn nhớ nhà của con nít kéo dài theo tuổi ấu thơ.  Trưởng-thành thành mộng ước…

Vì quê-hương còn lận-đận! Cuộc ‘trở mình’ còn trắc trở, còn mong chờ, cho nên…
Đến nay, vẫn chưa được một lần đặt bàn tay trở lại trên mặt đất ấm áp của quê nhà yêu dấu …
Đến nay, vẫn chưa được.. chạm lại viên sỏi cuội, nắm lại vốc bùn non .. của quê hương đau thương …

Mùa Đông nơi đây… se sắt quá, gió bão bất kể đầu Xuân hay Đông tàn!
Bỗng nghe lòng lại..vu vơ ca hát,

‘Bao đường xưa … chưa đi..!  Buồn lên mái tóc thề, rưng lệ mơ chốn quê…
Mơ từng đêm trăng thanh, quán bên đường vắng tanh .. lòng còn  mong bước Anh! ’ …


..xin một lời hứa!
người ‘Anh’, nhé…

Những ngày bão tuyết
15-16, Tháng Ba, 2017
Ngọc Bích Ngân, RDP/Mtl.

*******

Dù viện dẫn bất cứ lý do gì, dưới chế độ CS, các sinh hoạt văn  nghệ  phải đặt dưới sự chỉ đạo và kiểm soát của đảng và nhà nước thông qua các cơ quan của bộ Thông Tin & Văn Hóa. Nghệ thuật, văn hoá mà bị trói buộc, giam hãm trong cái khung chính sách, đường lối do đảng đặt để thì còn gì là văn hoá, nghệ thuật.  Dù có bị cấm đoán cách mấy nhạc của miền Nam thời  VNCH vẫn được dân chúng cả nước yêu chuộng, trong đó bao gồm cả các cán bộ CSVN. Nhạc đỏ “cách mạng” thì chính ngay các quan chức CS còn chán đến tận cổ nói gì đến người dân thường. Nhạc đó chỉ dùng để tra tấn người ta thôi.
 
NguyẽnHữuNgh.

Cấm 5 ca khúc trước 1975: ‘không cấm được người ta hát’

                                                                  Vũ Ðình Trọng
Bài nhạc “Con đường xưa em đi” – Châu Kỳ & Hồ Ðình Phương.
 
VIỆT NAM (NV) – Theo tin từ báo Tuổi Trẻ ngày 11 Tháng Ba, 2017, Cục Nghệ Thuật Biểu Diễn thuộc Bộ Văn Hóa Thông Tin-Du Lịch CSVN (VH-TT&DL) vừa quyết định “tạm thời dừng lưu hành năm ca khúc sáng tác trước năm 1975.”

Các ca khúc bị tạm dừng phổ biến dù đã được cấp phép trước đó bao gồm: Cánh Thiệp Ðầu Xuân (Lê Dinh-Minh Kỳ), Rừng Xưa (Lam Phương), Chuyện Buồn Ngày Xuân (Lam Phương), Ðừng Gọi Anh Bằng Chú (Diên An), Con Ðường Xưa Em Ði (Châu Kỳ-Hồ Ðình Phương).
Theo báo VNExpress, quyết định cấm dựa trên đề nghị của Sở Văn Hóa-Thông Tin thành phố Sài Gòn.
Ngày 16 Tháng Mười Hai 2016, đơn vị này đã gửi công văn lên Cục Nghệ Thuật Biểu Diễn về việc xem xét lại nội dung một số ca khúc sáng tác trước 1975.
Theo ông Nguyễn Thu Ðông – Trưởng Phòng Quản Lý Băng Ðĩa, Cục Nghệ Thuật Biểu Diễn – cho báo VNExpress biết, Cục Nghệ Thuật Biểu Diễn phát hiện năm sáng tác trên có nhiều dị bản, tên tác giả, ca từ chưa chính xác.

 

 
Công văn 120 của Sở Văn Hóa Thể Thao & Du Lịch Tiền Giang. (Hình: Facebooker Loi Nguyen)
 
Ông Nguyễn Thu Ðông đưa ra ví dụ bài hát “Ðừng Gọi Anh Bằng Chú” thường được chú thích là sáng tác của Diên An. Tuy nhiên, đây thực ra là tác phẩm của nhạc sĩ khác.
Vì thế, “Cục sẽ tiến hành so sánh, đối chiếu phiên bản ca khúc từng được cấp phép sử dụng với những bản nhạc gốc do các đơn vị, cá nhân cung cấp. Ðại diện Cục Nghệ Thuật Biểu Diễn (NTBD) cho biết hành động này nhằm đảm bảo chất lượng nội dung các bài hát trong các hoạt động âm nhạc như biểu diễn, ghi âm,” vẫn theo VNExpress.
Ông Nguyễn Thu Ðông cũng khẳng định năm ca khúc bị bị tạm dừng lưu hành không gặp vấn đề nghiêm trọng về nội dung (chính trị). Sau khi quá trình thẩm định kết thúc, Cục NTBD sẽ cấp phép trở lại.
*Không cấm được người ta hát
Dù được các quan chức kiểm duyệt khẳng định “năm ca khúc bị bị tạm dừng lưu hành không gặp vấn đề nghiêm trọng về nội dung (chính trị),” nhưng một số trang mạng xã hội bắt đầu đi tìm nội dung năm ca khúc trên để tìm hiểu.
 
Cấm 5 ca khúc trước 1975: 'không cấm được người ta hát'
Bài nhạc “Con đường xưa em đi” – Châu Kỳ & Hồ Ðình Phương.
 
Trên trang facebook, Nhạc sĩ Nguyễn Phú Yên (Sài Gòn) viết:
“Cục NTBD đã sai khi viết bài ‘Ðừng Gọi Anh Bằng Chú’ là của Diên An, đúng ra đó là bài hát của Nhạc sĩ Anh Thy! Có gì đằng sau việc ‘nhỏ như con tho’ này để một hội đồng nghệ thuật lao tâm khổ tứ đi soi mói các bài hát mà nhiều người đã biết từ mấy chục năm nay để rồi phải ra quyết định dừng lưu hành?’
“’Tạm dừng’ chỉ là cách nói để mọi người phải hiểu là cấm, không lẽ sau này lại ra quyết định dừng hẳn hoặc là được phép xài tiếp? Trong luật học, người ta gọi việc này là hồi tố. Vậy là Cục NTBD tự cho rằng trước đây mình làm ẩu vì thấy các bài hát này vô hại nên đã cấp phép, bây giờ phải sửa sai? Chuyện tức cười giống như chuyện con nít!
“Tôi thật sự nghi ngờ khả năng thẩm định của những quan chức này; họ có đủ thẩm quyền và hiểu biết để nói về 20 năm âm nhạc của miền Nam trước đây không?”
Facebooker Bổn Ðình Nguyễn, viết:
“Con đường xưa em đi. Cấm càng tốt! Chuyện ca khúc ‘Con Ðường Xưa Em Ði’của Hồ Ðình Phương, Châu Kỳ bị ‘cấm’ theo tôi cũng chẳng ăn nhằm gì. Ca khúc bolero thuộc hàng tiêu biểu của dòng nhạc VNCH này ai nghe cũng thấy lời rất đẹp, như một bài thơ được gieo vần hoàn chỉnh, và đặc biệt đoạn cuối:
‘Ghi một đêm trăng thanh
Quán bên đường vắng tanh
Chỉ còn em với anh!’
“Lời ca ngay lập tức vẽ lên một khung cảnh nên thơ, êm đềm mà rất hình tượng, như thể ta thấy màu trăng bàng bạc trên một con đường khuya đã vắng, một quán nhỏ bên đường, chỉ còn lại 2 người (ai trong thế hệ chúng ta mà không từng như vậy?). Nó gợi lên trong ký ức về những mối tình đã quá vãng một cách đầy thổn thức!
Cho nên chỉ vài từ như “phiên gác, chiến trường” mà cấm thì thật mắc cười, nhưng cấm mấy đi nữa cũng không làm mất đi vẻ đẹp, tính nhân bản của các ca khúc thời Việt Nam Cộng Hòa. Cấm, thì chỉ ảnh hưởng giới biểu diễn hiện nay, nên theo tôi cấm càng tốt!” (ngưng trích)
Và cũng không ít người cười cho cái “quyết định con nít” của Cục NTBD qua việc “trại” lời ca khúc “Con Ðường Xưa Em Ði”:
“Con đường xưa em đi, nhiều năm đã đi rồi, bỗng chiều nay cấm đi.
Biết rằng không cho đi, khách qua đường cứ đi, sợ gì không dám đi?
Nhưng đường không cho đi, người ta vẫn đi hoài, cấm, càng thêm khoái đi.
Có đường không cho đi, cấm đi người vẫn đi, hỏi tại sao cấm đi?”
(Trích từ facebook Trần Lê Duyên)
Tuy nhiên, cũng có ý kiến nhìn từ góc độ khác. Trả lời phóng viên Người Việt trên facebook, nhà báo Trần Tiến Dũng (Sài Gòn) viết:
“Nhìn sâu hơn có thể đoán rằng, nội dung 5 bài hát bị tái cấm, dư luận cho rằng: Bị cấm không phải vì có nội dung chống đối chế độ gì, đơn giản chỉ là do ganh ghét của một nhóm quyền lực trong lĩnh vực âm nhạc nào đó. Bọn nhạc sĩ bồi bút, đảng viên văn nghệ do đố kỵ, ganh ghét vì thấy sức phổ biến của 5 bái hát trên và các bài hát khác của các nhạc sĩ chân chính phổ biến trước biến cố 1975 (yếu tố giành tiền tác quyền cũng được bọn chúng tính đến).”
Ông cũng cho rằng đây là cú thăm dò dư luận của chính quyền, sau đó sẽ cấm dần những ca khúc trước năm 1975 dù đã được cấp phép trước đó, nhằm “giành lại sân khấu biểu diễn cho thứ nhạc đỏ cũ và mới.”
Dù sao chăng nữa, người yêu nhạc sáng tác trước 1975, kể cả giới trẻ hiện nay, vẫn không quan tâm nhiều đến chuyện “cấm lưu hành,” vì “dù cho có cấm đi nữa thì nó vẫn tồn tại, vẫn hát và vẫn nghe.” (facebooker Tran Dang Long).
Hiện nay, ngoài chuyện cấm lưu hành 5 ca khúc trên, chính quyền các tỉnh thành cũng đang tiến hành kiểm tra lại các ca khúc được phổ biến trong hệ thống karaoke.
Công văn số 120 của Sở Văn Hóa Thể Thao & Du Lịch Tiền Giang cho biết, trong Tháng Giêng vừa qua, khi kiểm tra các quán karaoke, họ mới phát hiện ra hệ thống karaoke được cài đặt hơn 500 bài hát “chưa được phép phê duyệt nội dung và cho phép lưu hành,” trong đó, có những bài về người lính VNCH như: Giã Từ Vũ Khí, Kẻ Ở Miền Xa, Xin Tròn Tuổi Loạn, Một Mai Giã Từ Vũ Khí, Trên Bốn Vùng Chiến Thuật, Viết Từ KBC, Bạc Màu Áo Trận, Anh Không Chết Ðâu Anh, Anh Tiền Tuyến-Em Hậu Phương,…

Ðược biết, việc cài đặt các bài hát này vào hệ thống karaoke đã có từ mười mấy năm nay, và công ty nào sản xuất hệ thống karaoke cũng cài đặt các bài hát này theo yêu cầu khách hàng. (V.Ð.T)

———————

Con Đường Xưa Em Đi

Tác giả: Châu Kỳ & Hồ Đình Phương

Con đường xưa em đi, vàng lên mái tóc thề, ngõ hồn dâng tái tê
Anh làm thơ vu quy, khách qua đường lắng nghe chuyện tình ta đã ghi

Những mùa trăng vu quy, vì mưa gió không về
Chiến trường anh bước đi
Có nàng hoen đôi mi, ngóng theo đường vắng hoe… Hỏi còn ai cố tri

Em ơi! nhìn gió lên khơi, lòng có trông vời một người xa cuối trời?
Nơi đây phiên gác canh dài, e ấp đôi lời mình còn nhớ thương hoài

Em ơi! màu áo phong sương, mình ước huy hoàng được bàn tay chính nàng
Dâng hoa, dâng hết ân tình
Tình đến bao giờ
Hỏi đường xưa mà nhớ con đường xưa em đi
Thời gian có quên gì
Đá mòn kia vẫn ghi, ghi một đêm trăng thanh
Quán bên đường vắng tênh
Chỉ còn em với anh.